ونزبرو در کتاب بحث برانگیز مطالعات قرآنی، با نامعتبر خواندن اسناد روایات در تاریخ گذاری متون کهن شیوه تحلیل ادبی را به جای آن ارایه کرد. او این شیوه را برای تاریخ گذاری متون کهن تفسیری پیش از طبری از جمله تفسیر کلبی از ابن عباس به کار برد. بر همین اساس وی این تفسیر را متعلق به حدود سال 200 هجری می داند. پس از او ریپین بر اساس تحلیل ادبی این تفسیر را اواخر قرن سوم تاریخ گذاری کرد. در این جستار به معرفی، بررسی و نقد تحلیل ادبی این دو خاورشناس بر تفسر منسوب به ابن عباس می پردازیم.

نخستین بار جان ونزبرو در کتاب مطالعات قرآنیاش کوشید اثبات کند که تنویر المقباس من تفسیر ابن عباس یا همان تفسیر منسوب به ابن عباس، نه حاوی آرای اصیل ابن عباس است و نه تدوین یافته فیروزآبادی در قرن نهم هجری. وی این اثر را همان تفسیر کلبی (م 146ق) دانست که به گمان وی در اواخر قرن دوم هجری تدوین یافته است. بعدها شاگرد وی، اندرو ریپین با بررسی نسخ خطی موجود از این اثر، نشان داد که این کتاب در واقع چیزی جز تفسیر الواضح نوشته دینوری در اواخر قرن سوم یا اوایل قرن چهارم نیست که البته با تفسیر کلبی نیز نسبت یا رابطه ای هم دارد. مولف مقاله حاضر می کوشد اولا با بررسی روش ریپین در تاریخ گذاری این متن، شیوه وی در عدم اعتماد بر اساتید تفسیر و تکیه صرف بر تحلیل ادبی متن را بیازماید. ثانیا نشان دهد برخلاف نتیجه گیری ریپین، مولف این اثر (الواضح یا همان تفسیر ابن عباس) عبداله بن المبارک الدینوری است، نه عبداله بن محمد بن وهب الدینوری (م 308ق). با این حال مولف استنتاج ریپین در تاریخ گذاری اصل تفسیر الواضح یا همان تفسیر ابن عباس و انتساب آن به اواخر قرن سوم هجری را درست می شمارد

یکی از حوزه های مهم مطالعات تفسیری خاورشناسان، بررسی صحت انتساب و تاریخ گذاری متون کهن تفسیری است. اللغات فی القرآن منسوب به ابن عباس مجموعه ای مشتمل بر بیش از سیصد واژه قرآن به ترتیب سور است که در آن واژه ها با انتساب به لهجه یکی از قبایل عرب یا زبانی بیگانه مانند فارسی، سریانی، نبطی،... معنا شده است. ونزبرو با استناد به تحلیل ادبی، و ریپین با همین شیوه و اندک توجهی به سند در انتساب اللغات به ابن عباس تشکیک کردند. این مقاله ضمن بررسی و نقد آرای این دو خاورشناس به بررسی تطبیقی اللغات با تفاسیر متقدم می پردازد.